The patients are all ages, all levels of society. Not all the women are truly sick, some have just been deemed inconvenient or problematic by their families and placed here. “The Salpetriere is a dumping ground for women who have disturbed the peace. An asylum for those whose sensitivities do not tally with what is expected of them. Lew, czarownica i stara szafa". Która lektura bardziej ci się podobała? Charles Dickens "Opowieść wigilijna". Stefan Żeromski "Syzyfowe prace". Która lektura bardziej ci się podobała? Aleksander Fredro "Zemsta". Henryk Sienkiewicz – "Quo vadis". Która lektura bardziej ci się podobała? Adam Mickiewicz – "Reduta Ordona". Wyzbył się do końca egoizmu porzucając Joasię. Był całkowicie przygotowany, wewnętrznie dojrzały i przekonany do realizacji podjętej misji. Mamy prawo uważać, że jego wielkie posłannictwo zakończy się sukcesem.,, Muszę wyrzec się szczęścia. Muszę być sam jeden’’ mówi bohater decydując się na rozstanie z ukochaną. Książki od zawsze uznawane były za źródło mądrości, zawierały bowiem w sobie mnóstwo informacji, wiedzy oraz refleksji na wiele różnych tematów. Lektura książek dostarcza od zawsze ludziom wiele mądrości, mogą się dzięki nim edukować. Jednak nie tylko podręczniki czy encyklopedie mają dla człowieka wartość edukacyjną. Jakby moje ciało nie mogło mnie pomieścić. A kiedy indziej taka malutka, że mogłabym zniknąć. Za duża, za mała, a czasami zupełne żadna. Wiesz, to męczące, kiedy człowiek nigdy nie pasuje do własnej skóry” Do przeczytania tej książki zachęciła mnie Kathleen Glasgow, której książki zawsze wyciągają ze mnie maksimum łez. Efektowna bluza z bufiastymi rękawami to z kolei wymarzony dodatek do ołówkowych spódnic i spodni z szerokimi nogawkami. Doskonale sprawdzi się też w parze z eleganckimi cygaretkami. W ten sam sposób możesz nosić bluzę ze stójką. Bluzy damskie wysokiej jakości polskiego producenta Lillow. Sprawdź oryginalne bluzy damskie z kapturem! kNvEG. Odpowiedzi blocked odpowiedział(a) o 21:37 Z tych dwóch chyba Makbet miał więcej takich odniesień "metafizycznych". Ja bym wziął Dziady - widzenie księdza Piotra i można by wspomnieć o słynnym krzyku diabła do Konrada "Ty nie ojcem świata ale..." ..."carem" odpowiedział(a) o 22:11 cholera obie to sztandarowe ... szekspir nie radze uzywac slowa romantyzm tzn on inne czasy ale niby zaliczany do romantyzmu ... kwestia sporna... ja bym wolala makbeta ale nie w tym temacie... w tym temacie kordian ale przygotuj sie bardzo z tej lektury bo to jest lubiana epoka przez nauczycieli i wcale nie taka latwa jakby sie zdawac mogla Uważasz, że ktoś się myli? lub Przejdź do przepisuZielona Fasola Z Pomidorami to prosty przepis na warzywny dodatek do gotowania na płycie kuchennej, który może być punktem wyjścia do ulubionych przypraw lub podstawowym, jednym-dwóm uderzeniem świeżego smaku pamiętam, jak pierwszy raz miałem świeżo ugotowaną zieloną fasolkę zamiast tych, które są w puszce: też, czy gotowana zielona fasola nie powinna być naprawdę słona i papkowata?Więc nie. To, że przyzwyczailiśmy się do tego, jak łatwo jest otworzyć puszkę zielonej fasoli, nie oznacza, że ​​ to właśnie radość ze świeżej zielonej fasoli – przystawki prosto z ogrodu! Są gotowane na śmierć w puszce i nie ma z tego powrotu. Tak, można je łatwo otworzyć i podgrzać w kuchence mikrofalowej, ale większość ich składników odżywczych została rozgrzana na taśmie przenośnika i nie ma zbyt wiele do pokochania w warzywie, które jest tak miękkie, że nie można ich nawet rzucić widelec bez ich rozpadania to jednak o zielonej fasoli w puszkach: francuski styl to dekadencka, komfortowa zapiekanka z zielonej fasoli na jesienne i zimowe zieloną fasolę można znaleźć w większości supermarketów przez cały czas, wstępnie umyj je i przycinaj (gotowe na przepis, czasami nazywane są) lub kup je garściami i waż 2 prosta, ale świeża przystawka z Zielonej Fasoli Z Pomidorami jest gotowa na więcej przypraw, w zależności od profilu smakowego, który możesz uwaga: Dodaj wszelkie przyprawy PO usunięciu zielonej fasoli z pomidorami z ognia. Fasolę odcedź przed dodaniem jeden zestaw smaków, aby ożywić swoje kubki smakowe poniżej: 1 łyżka włoskiej przyprawy, 2 łyżki masła i 2 łyżki startego parmezanu2 t soku z cytryny, ½ t skórki z cytryny, jeśli masz świeżą cytrynę, kilka mielonych pieprzyków, w razie potrzeby z 1 łyżką oliwy z oliwek2 łyżki oliwy truflowej i odrobina soli truflowej, do smaku popękany czarny pieprzSmak azjatycki: 1 łyżka imbiru, 1 łyżka sosu sojowego, pasta z trawy cytrynowej, posiekana zielona cebula, czosnek lub mieszanka ziół azjatyckich Przejdź do treściNajważniejsze!Uwielbiam to danie i zazwyczaj zmieniam dodane przyprawy w zależności od moich głównych. Ale to proste i szybkie. Niektórzy najpierw kroją pomidory, ale ja lubię je w całości, a później dodaję je, aby nie zepsuły się zbyt smaku to sposób, aby dowiedzieć się, że zielona fasola jest odpowiednią delikatnością dla Ciebie i Twojej rodziny lub gości. Nikt nie lubi zielonej fasolki do żucia, ale zbyt miękkiej i tak, jakbyś właśnie otworzył aby przed dodaniem przypraw spuścić całą wodę z gotowania. Niedawno dowiedziałem się, że kiedy dodaję tłuszcz i zioła (lub cokolwiek), to wszystko spływa do nadzieję, że spodoba ci się ten przepis. Czy istnieją odmiany, które sprawiają, że jest to Twoje własne? Daj nam znać w komentarzach poniżej. 0 Jak gotować na parze fasolkę szparagową na patelni? Jak przyciąć zieloną fasolę Fasolka szparagowa na parze z cytryną Jak podsmażyć zieloną fasolkę (łatwy przepis) czosnek zielona fasola Przepis na świeżą zieloną fasolkę imbirową Przepisy na zieloną fasolę – sposoby na gotowanie Łatwy przepis na obiad: zapiekanka taco (niesamowity) Jak gotować na parze zieloną fasolkę w kuchence mikrofalowej? Szczyt Frytownica powietrzna Przepisy na przystawki Piekarnia Blendery Sokowirówki Śniadanie Przyprawa Przepisy na przyprawy Zamienniki gotowania Wskazówki dotyczące gotowania Naczynia Nóż do sztućców Planowanie posiłków deserowych Przepisy na desery Przepisy na napoje Napoje Planowanie posiłków FAQ Wyróżniony Świeżość żywności Pokarmy, które zaczynają się od Grille Planowanie świątecznych posiłków Jak Jak zamrozić Jak podgrzać Jak przechowywać Infografika Informacje o składnikach To jest złe Gadżety kuchenne Planowanie dań głównych Przepisy na danie główne Planowanie posiłków Przygotowanie posiłku 101 Kuchenki mikrofalowe Inni Oparty na roślinach Przepis Przepisy Sałatki Saute Planowanie przystawek Przepisy na przystawki Przekąski Planowanie posiłków Przepisy na przekąski Herbata Kawa Wskazówki i porady O nas Warunki usługi Polityka prywatności Łączność Justyna Spyrka – #GangPSC Jeśli lubisz książki o rozwoju osobistym – jesteś we właściwym miejscu. Wydawnictwo Pełne Czasu, które tworzy część imperium PSC, ma ich w swojej ofercie całkiem sporo. Są to zarówno pozycje o biznesie online, jak książki o samorozwoju i organizacji czasu. Wybór jest więc spory. Aby ułatwić Ci dobór idealnej lektury, zebrałyśmy w jednym miejscu fragmenty publikacji dostępne za darmo. Zapoznanie się z nimi na pewno pomoże ci wybrać odpowiednią książkę. Zadbana finansowo – książka inspirująca do zmiany myślenia o pieniądzach Czas na języki – książka, która da ci motywację do nauki języka #kursoksiążka Zorganizuj się w 21 dni – czyli lektura o organizacji czasu Dzieci i czas – książka nie o dzieciach, a o organizacji w rodzinie #kursoksiążka Asertywność i pewność siebie – książka inspirująca do wielkich zmian Jak zbudować zaangażowaną społeczność – posłuchaj fragmentu książki o marketingu Czas na biznes online – fragment audiobooka Promocja i sprzedaż w biznesie online – fragment e-książki o biznesie do posłuchania #Kursoksiążka Bez liczenia i ważenia – książka o zdrowym odżywianiu Zadbana finansowo – książka inspirująca do zmiany myślenia o pieniądzach Ustalanie celów finansowych to ogromnie ważna sprawa – wtedy wiesz, czego chcesz. Wtedy możesz skoncentrować się na nich i dążyć do nich, dobierając zadania i kolejne kroki. Wstajesz rano i masz cel. Przyciągasz okazje i możliwości i wykorzystujesz je, bo wiesz, po co to robisz. Książka Justyny Kwiatkowskiej Zadbana finansowo nie jest zbiorem tabelek, do których wpisujesz konkretne kwoty. Jest za to lekturą, dzięki której zupełnie inaczej zaczniesz myśleć o pieniądzach, naprawisz swoją relację z nimi i odważysz się sięgnąć po więcej. Koniecznie sprawdź darmowy fragment książki o przekonaniach finansowych. Czas na języki – książka, która da ci motywację do nauki języka Jeśli kiedykolwiek planowałaś naukę języka i zamiast konkretnych celów założyłaś po prostu, że będziesz przez jakiś ustalony czas „się uczyć”, i nie określiłaś, czego i w jaki sposób chcesz się nauczyć oraz do kiedy ma to być opanowane i jaki ma być efekt, to najprawdopodobniej nic Ci z tej nauki nie wyszło. Pamiętaj, że aby dobrze zaplanować naukę języka, powinnaś: wyznaczyć bardzo konkretny cel,zaplanować i podjąć odpowiednie działanie,uwzględnić wszystkie działania w odpowiednim harmonogramie. Publikacja Sandry Scholz Czas na języki pokaże ci, że nauka języka obcego może być przyjemna i efektywna. Oprócz konkretnych sposobów na organizację nauki ta książka da ci motywację do działania. Dość wspomnieć, że pod jej wpływem gangsterki rozpoczęły naukę, zanim jeszcze skończyły czytać. Zobacz darmowy fragment o planowaniu nauki języka. #kursoksiążka Zorganizuj się w 21 dni – czyli lektura o organizacji czasu W dzisiejszych czasach bycie zajętą jest w cenie, choć niekiedy to, czym się zajmujesz, nie ma większego znaczenia. Jeśli nie chcesz się z kimś spotkać, najlepiej jest powiedzieć: „Nie mogę, jestem bardzo zajęta”, bo to brzmi jak dobre uzasadnienie. Nie wypada przecież przyznać: „Niczego nie robię. Odpoczywam, bo miałam to w planie”. #kursoksiążka Zorganizuj się w 21 dni autorstwa Oli Budzyńskiej to o wiele więcej niż lektura o organizacji czasu. Dzięki tej pozycji masz szansę wprowadzić wiele dobrych zmian w swoim życiu. Nie wiesz, czy to książka dla ciebie? Przeczytaj darmowy fragment #kursoksiążki o organizacji czasu. Dzieci i czas – książka nie o dzieciach, a o organizacji w rodzinie Pierwszym miejscem, w którym dzieci uczą się, jak ogarniać siebie i świat, jest ich dom rodzinny. Czy tego chcesz, czy nie, Ty i Twoje wzorce działania będą miały największy wpływ na Twoje dziecko. Śmiem też twierdzić, że jest to książka dla nauczycieli, wychowawców i opiekunów, którzy mają z dziećmi do czynienia w swoim życiu zawodowym. Bo to właśnie szkoła jest drugim i najważniejszym miejscem, w którym dzieci uczą się ogarniać swoje życie. Dzieci i czas. Jak zorganizować życie w rodzinie – czy to książka o dzieciach? No nie. To o wiele więcej niż kilka złotych rad dotyczących zabaw z maluchami. To lektura, która może wywrócić twoje życie rodzinne do góry nogami, ale w pozytywny sposób. Zaciekawiła Cię ta pozycja? Zanim kupisz, przeczytaj darmowy fragment książki Dzieci i czas i zdecyduj, czy to idealna lektura dla ciebie. #kursoksiążka Asertywność i pewność siebie – książka inspirująca do wielkich zmian Asertywność kojarzy się przede wszystkim z odmawianiem. Zresztą tak kiedyś nas uczono – mówiono nam, że jest to „sztuka mówienia »nie«”. Oczywiście jest to prawda, tyle że częściowa. Bo asertywność to: umiejętność proszenia,umiejętność wyrażania i przyjmowania opinii,umiejętność radzenia sobie z krytyką i wyrażania krytyki,umiejętność odmawiania,umiejętność przyjmowania pochwał i komplementów,świadomość siebie (swoich wad, zalet, przekonań). #kursoksiążka Asertywność i pewność siebie to nie tylko teoria. To praktyczna książka inspirująca do wielkich zmian. Zawiera informacje, ciekawe pytania do przemyślenia i mnóstwo ćwiczeń. Wahasz się? Sprawdź darmowy fragment #kursoksiążki o asertywności. Jak zbudować zaangażowaną społeczność – posłuchaj fragmentu książki o marketingu Jeśli interesuje Cię biznes, chcesz promować jakąś ideę albo edukować – potrzebujesz odbiorców. Biznesowy e-book Jak zbudować zaangażowaną społeczność pokaże ci, jak możesz dotrzeć w sieci do odpowiednich osób i zatrzymać je u siebie na dłużej. To przykład książki o marketingu, opartej na praktycznych działaniach, a nie na wielkich teoriach. Posłuchaj fragmentu e-booka o zaangażowanej społeczności i daj się przekonać. Czas na biznes online – fragment audiobooka Masz pomysł, masz chęci, ale jakoś tak… nie zaczynasz działać, bo boisz się, że nie wyjdzie albo że wciąż za mało wiesz? Sięgnij po e-booka o biznesie online, dzięki któremu zobaczysz, jak krok po kroku powstało imperium Pani Swojego Czasu. Z publikacji Czas na biznes online dowiesz się, jak wystartować i nie splajtować. No i dostaniesz kopa do działania w myśl zasady „zrobione jest lepsze od doskonałego”. Posłuchaj fragmentu audiobooka Czas na biznes online o wadach i zaletach firmy online i sprawdź, czy to książka dla Ciebie. E-book Promocja i sprzedaż biznesie online. Autentycznie, bez ściemy i po ludzku to opis działań promocyjnych i sprzedażowych, które na co dzień podejmuje PSC. Nie jest to naukowa książka o biznesie, tylko zbiór praktycznych porad, które możesz do swojego biznesu wdrożyć już teraz. Posłuchaj fragmentu audiobooka o promocji i sprzedaży i odkryj, że te działania nie muszą być udręką, a wręcz mogą stać się przyjemnością. #Kursoksiążka Bez liczenia i ważenia – książka o zdrowym odżywianiu #Kursoksiążka Dr Lifestyle ma jeden główny cel: przywrócić Ci żywieniową niezależność. Opisane strategie pozwolą Ci porzucić uzależnienie od jedzenia pod dyktando jadłospisu lub aplikacji do liczenia kalorii. I to niezależnie od tego, czy chcesz zrobić sobie chwilową przerwę, czy całkowicie porzucić liczenie, czy może potrzebujesz nauczyć się radzić sobie w sytuacjach, w których liczenie i ważenie są zwyczajnie niemożliwe. Sprawdź fragment książki o zdrowym odżywianiu i daj sobie szanse na zdrow(sz)e i przyjemne jedzenie już teraz! #Kursoksiążka Czas na twoje mocna strony – pierwsza polska książka o talentach Gallupa® Czas na twoje mocna strony to pierwsza polska książka o talentach Gallupa®. I to nie jest zwykła lektura! Dzięki niej przekujesz swoje talenty w prawdziwe mocne strony. Badanie CliftonStrengths®, a potem praca z tą #kursoksiążką sprawią, że zwiększysz świadomość siebie i skuteczność działania. Książka obfituje w przykłady z życia obojga autorów: Malwiny Angerman-Kowalskiej i Dominika Juszczyka. Nie zastanawiaj się – przeczytaj fragment książki talentowej i postaw na swoje mocne strony! #Kursoksiążka I co z tym zrobisz? – jak podejmować decyzje i brać sprawy w swoje ręce? I co z tym zrobisz? to pierwsza polska książka o wysokosprawczości. Dowiesz się z niej, jak podejmować decyzje, kontrolować reakcje i ogólnie brać życie w swoje ręce, a jednocześnie podchodzić do wszystkiego ze spokojem i nie dać się stresowi. #Kursoksiążka obfituje w przykłady z dziedziny psuchologii i filozofii, ale – co najważniejsze – jest w niej wiele ćwiczeń, z którymi wypracujesz takie podejście do życia, które Tobie najbardziej pasuje. Pobierz fragment #kursoksiażki o wysokosprawczości i przejmij kontrolę nad swoim życiem! Zorganizuj się w kuchni – planowanie posiłków i inne sprytne kuchenne tricki Planowanie posiłków wydaje Ci się trudne? Spędzasz za dużo czasu w kuchni? Jedzenie pochłania cały domowy budżet? A może marnujesz żywność? Z książki Elwiry Rogody Zorganizuj się w kuchni dowiesz się, jak rozwiązać swoje kuchenne problemy! Poznasz mnóstwo prostych, sprytnych rozwiązań, z którymi gotowanie i kuchenne obowiązki nie będą już tak obciążające. Nauczysz się planować jadłospisy, gotować tanio, ale smacznie i wartościowo, ogarniesz domowy budżet i już nigdy nie dasz się nabrać na rzekome promocje. Pobierz darmowy poradnik o planowaniu posiłków, który jest fragmentem książki „Zorganizuj się w kuchni”. Weganizm? To proste! – jak przejść na weganizm krok po kroku Chcesz zmienić dietę na roślinną albo ograniczyć mięso, ale wydaje Ci się to bardzo trudne? Nic bardziej mylnego. Książka Aśki Rzeźnik Weganizm? To proste! to instrukcja, która pokaże Ci, jak przejść na weganizm krok po kroku. Od czego zacząć? Jakie produkty roślinne warto wypróbować już teraz, a z jakimi możesz poczekać? Warto spróbować, nawet jeśli chcesz tylko ograniczyć spożywanie mięsa. Przeczytaj o tym, jak przejść na weganizm w darmowym rozdziale książki. Jak widzisz, w sklepie PSC znajdziesz naprawdę dużo ciekawych lektur. A to jeszcze nie wszystkie. Być może zainteresuje cię też kreatywna i inspirująca książka o bullet journalu lub e-book o rysowaniu, z którymi papier i pisaki nie będą Ci straszne. [lwptoc] Geneza Zemsty Wiadomo od dawna, że treść utworu Aleksandra Fredry ma swoje źródło w prawdziwym konflikcie, o którym przypadkowo dowiedział się autor. W 1828 r. Fredro ożenił się z Zofią Skarbkową. W posagu wniosła ona połowę starego zamku w Odrzykoniu. Druga część posiadłości należała do innej rodziny. Fredro z zainteresowaniem przyglądał się dokumentom związanym z otrzymaną posiadłością. Przypadkowo natknął się na papiery procesowe właścicieli zamku. Dotyczyły one konfliktu niegdysiejszych właścicieli z XVII wieku. Był to Piotr Firlej (który zajmował wtedy zamek dolny) i Jan Skotnicki (zamieszkiwał zamek górny). Firlej był wojewodą, który uważał się za lepszego i bardziej znaczącego niż Skotnicki. Ich konflikt narastał. Skotnicki doprowadził przy reperowaniu muru granicznego) do wylewania się wody z rynien na zamek Firleja. Ten z kolei napadał na robotników sąsiada naprawiających mur. Problemy sąsiedzkie zakończyły się w sądzie. Mimo wyroku prawdziwy rozejm nastał dopiero po ślubie podopiecznej Skotnickiego – Zofii i syna Firleja – Piotra. Jak więc widać, Fredro zaczerpnął swój pomysł na treść utworu z autentycznej historii. Także charaktery jego postaci – Cześnika i Rejenta odpowiadają usposobieniu swoich prawdziwych pierwowzorów. Występuje też analogiczna historia z murem i oczywiście finalne pojednanie. Do odnalezionej historii dodał autor popis swojego kunsztu pisarskiego i humoru. I tak powstało dzieło, które od wieków bawi i poucza czytelników oraz widzów – gdy jest wystawiane w teatrze. Warto też dodać, że Zemsta została napisana w 1833 r. Fredro był już dojrzałym twórcą, znanym szerszej publiczności. Prapremiera utworu odbyła się w 1834 r. we Lwowie. Sama książka wydana została jednak aż cztery lata później, w 1838 r. – w zbiorze dzieł pisarza. Dlaczego Fredro zatytułował swoją komedię Zemsta? [lwptoc] Tytuł utworu Fredry oczywiście odnosi się do jego treści. Konflikt między głównymi bohaterami – Cześnikiem Raptusiewiczem i Rejentem Milczkiem – narasta. Kłótnia o mur graniczny, kolejne złośliwe czyny i wątek miłosny potęgują napięcie między bohaterami. Rejent chciał zemścić się na Cześniku, doprowadzając do ślubu Wacława i Podstoliny (która miała zostać żoną Raptusiewicza). Tymczasem Cześnik obmyślił swój tajny plan, żeniąc Wacława z Klarą. Zemsta więc planowana była przez obydwu głównych bohaterów, a wiązała się z osobami postronnymi. Perypetie miłosne jednak łączyły się z intrygami, tak że nikt nie miał pewności, jakie są plany i zamiary pozostałych bohaterów. Mimo że do ślubu młodych dochodzi, wbrew pozorom staje się on pretekstem do zgody między zwaśnionymi sąsiadami. Dodatkowo warto wspomnieć, że za czasów Fredry wyraz „zemsta” oznaczał „zemstę na wrogu”. Carska cenzura nakazała w sierpniu 1845 r. po premierze w Warszawie w związku z tym rozszerzyć tytuł utworu. Wówczas samo słowo Zemsta zastąpiono tytułem Zemsta na mur graniczny. Dzięki temu zabiegowi komedia miała nie kojarzyć się odbiorcom z sytuacją polityczną Polski. Jaka to epoka? Aleksander Fredro, autor Zemsty, żył w latach 1793–1876. Okres jego życia i twórczości przypada więc na epokę romantyzmu. Twórca jest uznawany za najwybitniejszego polskiego komediopisarza. Czas akcji dramatu jednak nie jest równoznaczny z okresem jego powstania. Fredro umieszcza swoich bohaterów w realiach cofniętych o ok. 40–50 lat od czasu powstania utworu (czyli lat 30. XIX wieku). Wprawdzie w pierwszej wersji rękopisu autor wskazuje datę 1664 r. (w testamencie Papkina), jednak później zmienia zdanie. Nadaje ostateczne nazwiska postaciom, a akcję przesuwa o ponad wiek. Finalnie więc akcja utworu Zemsta osadzona zostaje na wsi pod koniec XVIII wieku lub na początku XIX wieku. Cześnik wspomina swój udział w konfederacji barskiej (lata 1768–1772), co pozwala ustalić mniej więcej czas wydarzeń komedii. Na ten okres wskazują także charakterystyczne cechy kultury sarmackiej. Zemsta – jaki to rodzaj i gatunek literacki? Zemsta jest zaliczana do rodzaju dramatu – czyli utworu przeznaczonego do wystawienia na scenie. Reprezentuje gatunek literacki komedii, a dokładniej – komedii charakterów. Analizowany utwór ma charakterystyczną dla dramatu budowę. Podzielony jest na akty i sceny. Występują w niej cztery akty, a w nich między 7 a 13 scen. Komedię charakteryzuje to, że jest utworem o żywej akcji. Pełna jest zabawnych wydarzeń, zwrotów akcji. Występują w niej jaskrawo zarysowane postaci, które rozśmieszają. W Zemście występują bohaterowie o skrajnych osobowościach. Narwany, wybuchowy Raptusiewicz (nazwisko znaczące – od wyrazu „raptem”) oraz mrukliwy, nieustępliwy Milczek (także o znaczącym nazwisku). Konflikt charakterów oraz interesów (spór o mur graniczny) rozśmiesza widza. Poza tym komedia napisana jest zabawnym językiem, w którym nie brak dwuznaczności. Lekkość przekazu nieraz łączy się z problematyką treści. Podobnie w Zemście mamy poważne tematy – spór sąsiadów, planowane małżeństwa. W tym wszystkim rozwój akcji gwarantuje konflikt oraz intrygi. Mimo to komedia jako gatunek (podobnie i nasza lektura) ma pomyślne zakończenie. Wychodzą na jaw intrygi, dochodzimy do momentu kulminacyjnego, potem mamy rozwiązanie akcji i finalnie bohaterowie dochodzą do pojednania. Należy zapamiętać, że w komedii konfliktem jest dążenie bohaterów utworu do różnych celów. W toku akcji ich działania skierowane przeciw sobie nazywamy intrygami. Intrygi napędzają zwroty akcji i zmiany sytuacji bohaterów. W Zemście taką intrygą jest np. zmuszenie przez Cześnika Wacława do ślubu z Klarą. Raptusiewicz jest przekonany, że robi tym na złość swojemu wrogowi, czyli Milczkowi. Tymczasem młodzi są zachwyceni nagłym zwrotem akcji i tym, że mogą legalnie się pobrać. Zmienia to całkowicie ich sytuację. Dla wszystkich bohaterów ich ślub jest także powodem pojednania i zażegnania konfliktu sąsiedzkiego. Zemsta jako komedia Jak już wspomniano, utwór Aleksandra Fredry jest komedią. Do cech charakterystycznych komedii zaliczamy komizm (jego różne typy) oraz szczęśliwe zakończenie. Wszystkie te elementy występują w naszym dramacie i są łatwe do zauważenia i opisania. Oprócz elementów komicznych, które zaraz zostaną opisane, cechą komedii jest także szczęśliwe zakończenie. W Zemście akcja kończy się ślubem, ugodą i zakończeniem sporu. Bohaterowie porzucają myśli o mszczeniu się i zadziwiająco szybko odnajdują w nowych realiach. Po wszystkich intrygach, perypetiach i zwrotach akcji sąsiedzi zakopują topór wojenny, a cały utwór kończy się pojednaniem. Komizm w Zemście W Zemście, tak jak w innych utworach z gatunku komedii, występują różne rodzaje komizmu. Pojawia się oczywiście komizm sytuacyjny (zabawne wydarzenia, gagi, zwroty akcji, sytuacje). Poza tym komedia charakterów nieodzownie łączy się z komizmem postaci, które prezentują różne skrajne poglądy i zachowania. Ich zestawienie daje karykaturalne efekty, które bawią i śmieszą widza (czytelnika). Istotny jest także komizm językowy, reprezentowany w naszym utworze zwłaszcza przez kilku bohaterów. Wyróżniają się tu wypowiedzi Cześnika i Papkina, o czym będzie jeszcze mowa. Utwór wystawiany na scenie ożywa dzięki grze aktorskiej. Zemsta była i jest wystawiana wielokrotnie przez liczne teatry i grupy aktorskie. Wszystkie elementy komiczne „ożywają” na scenie. Zwłaszcza gdy komedia jest grana w formie przedstawienia, da się łatwiej docenić kunszt pisarski Fredry. Zagranie głównych bohaterów wyraziście daje groteskowe efekty, przez co widz lepiej dostrzega wszystkie formy komizmu, czyli: komizm postaci, komizm sytuacyjny i komizm słowny. Rodzaje komizmu w Zemście Pierwszym typem komizmu jest komizm sytuacyjny. Pojawia się on w Zemście bardzo często. Przykładem mogą być następujące sytuacje: oddanie się przez Wacława w rzekomą niewolę Papkinowi; próba napisania listu przez Cześnika (w imieniu Klary, do Wacława); spisywanie przez Papkina swojego testamentu. Te i inne sytuacje rozśmieszają odbiorcę. Są absurdalne i jednocześnie bardzo zabawne. Bardzo istotny, zwłaszcza w samej Zemście, jest komizm postaci (czy inaczej: charakterów). Kontrast między głównymi bohaterami – Cześnikiem i Rejentem – jest źródłem i motorem wielu zabawnych sytuacji i wydarzeń. Wyolbrzymione cechy usposobienia postaci powodują także eskalację ich – w gruncie – nieistotnych problemów. Już samo zestawienie tych postaci sugeruje konflikty i nieporozumienia. Także inne postaci są mocno charakterystyczne, „przerysowane” i przez to mocno komicznie. Nie sposób nie wspomnieć o histerycznym Papkinie i jego przekonaniach o samym sobie. Uważa się za kogoś wyjątkowego – i tak się też zachowuje. Także Podstolina – podstarzała wdowa – wywołuje na twarzy odbiorcy uśmiech. W komedii występuje także komizm językowy. Przejawia się w odpowiednio dobranych słowach, barwnym języku i dwuznacznościach. Język Cześnika sam w sobie rozbawia, ponieważ bohater nie umie wypowiadać się na odpowiednim poziomie. Wyraża swoje myśli bezpośrednio, narażając się na śmieszność. Powtarza też nazbyt często hasło „mocium panie”. Innym przykładem jest język Papkina. Ta postać używa barwnych określeń, mówi kwieciście i w wyszukany sposób. Próbuje słownictwem nadrobić swoją gorszą pozycję społeczną. Używa wielu frazesów, jest nadmiernym gadułą. Sam sobie wydaje się wyjątkowy, widzowi – śmieszny. [8opinia] Jak napisana jest Zemsta? Istotną cechą Zemsty jest sposób jej napisania. Komedia Fredry napisana jest bowiem ośmiozgłoskowcem trocheicznym. Oznacza to wiersz składający się z ośmiu sylab ze średniówką po czwartej sylabie. Taki układ nadaje treści ustalony rytm, wprowadza porządek i ułatwia recytowanie utworu. Utwór podzielono na cztery akty, w których znajdują się poszczególne sceny. I akt stanowi ekspozycję, która wprowadza odbiorcę w świat przedstawiony. Już zatem na początku utworu poznajemy bohaterów oraz istotę ich konfliktu – sprawę o mur graniczny. W tym akcie pojawia się też zawiązanie akcji. W kolejnych aktach akcja rozwija się, pojawiają się też jej dynamiczne zwroty. W końcu docieramy do punktu kulminacyjnego – charakterystycznego dla rodzaju dramatu. W Zemście jest to intryga Cześnika, który wymusza na młodych bohaterach zawarcie związku małżeńskiego. Po ślubie Wacława i Klary następuje rozwiązanie akcji i szczęśliwe zakończenie. Rody godzą się, konflikt zostaje zażegnany. Sposób napisania przez Fredrę jego komedii wiąże się też oczywiście z językiem. Jak wspomniano, język w Zemście jest elementem wprowadzającym komizm. Warto jednak przyjrzeć się tematowi bliżej, zwłaszcza że pisarz jest uznawany za wirtuoza słowa pisanego. Autor wzbogacił komedię o regionalizmy małopolskie. Mowa bohaterów jest bliska mowie potocznej, codziennej. Często pojawiają się przysłowia czy powiedzenia, które nieraz ripostują daną sytuację. Co ważne, każdy bohater posiada indywidualne cechy swojego języka, widoczne w jego wypowiedziach. Wacław i Klara charakteryzują się stylem patetycznym, mówią w manierą romantyczną. Cześnik wplata w swoje wypowiedzi makaronizmy czy stosuje nawiązania do języka myśliwskiego. W przemowach Rejenta widać powiązania z sarmackim językiem. Taka budowa i cechy utworu nadają mu kolorytu. Wyróżniają go także na tle innych utworów, zwłaszcza komediowych. Warto wspomnieć, że niektóre powiedzenia z Zemsty przeszły do języka potocznego i nadal są używane w charakterze przysłów przez Polaków, jak np. „Niech się dzieje wola nieba, z nią się zawsze zgadzać trzeba”. Miejsce akcji lektury Akcja utworu toczy się w okolicy końca XVIII lub początku XIX wieku (czas nie jest dokładnie określony), w zamku podzielonym granicznym murem. Nie da się dokładnie określić miejsca akcji. Biorąc jednak pod uwagę genezę Zemsty, można się domyślać, że pewnym wzorem dla tej posiadłości był zamek w Odrzykoniu. Miejscem akcji jest więc nieokreślony zamek szlachecki posadowiony gdzieś na prowincji, na wsi. Podzielony jest między dwa zwaśnione rody – Rejenta Milczka i Cześnika Raptusiewicza. O czym jest Zemsta? Problematyka utworu Głównym wątkiem dramatu Zemsta jest spór o mur graniczny między dwoma sąsiadami – Cześnikiem i Rejentem. Rejent chce naprawić ten mur, a Cześnik na to nie pozwala. Drugim wątkiem utworu jest wątek miłosny. Pojawiają się między bohaterami relacje, których celem jest zawarcie związku małżeńskiego. Fredro w specyficzny sposób nakreśla szlachtę polską współczesną sobie. Już na etapie poznawania bohaterów orientujemy się, że nawet ich nazwiska będą znaczące. Także typy postaci, które reprezentują, są charakterystyczne. I tak mamy temperamentnego, nieokrzesanego Cześnika Raptusiewicza, milczącego i mrukliwego Rejenta Milczka, a także pochlebcę–gadułę Papkina. Na przykładzie konkretnego sporu konkretnych bohaterów Fredro pokazuje wycinek szlachty, która jawi się czytelnikowi jako grupa społeczna skupiona wyłącznie na własnych interesach, mściwa. Poznajemy jej przedstawicieli jako zatwardziałych i ograniczonych ludzi, którzy błahe problemy wyolbrzymiają do gigantycznych rozmiarów. Nasi bohaterowie prezentują sarmacki styl życia – niezależność, buntowniczość, samowolę. Mają skłonność do budowania intryg, kłamania i skupiania się wyłącznie na sobie. Oczywiście w komedii Fredry te przywary pokazane są w sposób komiczny. Śmiejemy się ze szlachty, z jej zakłamania, zawziętości i zatwardziałości postaw. Główny problem – spór o mur graniczny – mimo że błahy, staje się zaczątkiem akcji pełnej zwrotów i zaskoczeń. Także postać Papkina, będącego niejako na marginesie sporu Cześnika i Rejenta, pokazuje pewne oblicze szlachty. Jako zdeklasowany szlachcic udaje kogoś, kim nie jest. Przybiera pewną pozę, pod którą kryje strach o własną przyszłość i byt. Taki obraz szlachty sarmackiej pojawiał się już we wcześniejszych epokach – w baroku (Potocki, Pasek) czy w oświeceniu (Krasicki, Niemcewicz). U Fredry występuje jednak w bardziej „zjadliwej” formie komediowej. Wątek miłosny w Zemście to osobny temat. Pojawia się nieco romantyczna (ale już na przekór wizjom epoki) miłość młodych bohaterów – Wacława i Klary. Wydaje się, że nie znajdzie ona szczęśliwego finału, jednak ostatecznie młodzi pobierają się. W postaci Podstoliny znajdujemy cechy mniej wyszukane. Dąży ona do ponownego zamążpójścia z pobudek egoistycznych. Chce sobie zapewnić dostatek i wygodę. Obce są jej – jak się wydaje – prawdziwe uczucia. Spór o mur w Zemście Spór o mur graniczny jest w utworze punktem wyjścia. Gdy poznajemy bohaterów, ich konflikt już trwa. Staje się jednak poważniejszy w momencie, gdy Cześnik dowiaduje się, że jego sąsiad Rejent zamierza naprawić mur. Zatrudnia w tym celu grupę murarzy. Cześnik nie może znieść tej zniewagi i w odwecie posyła na miejsce Papkina, który wraz z grupą ludzi ma rozprawić się z pracownikami. Kłótnię podsycają krzyki Rejenta i Cześnika, którzy jednak z pewnej odległości (przez okna) nawołują do konfrontacji dwóch grup. Milczek miał bowiem nadzieję, że będzie to okazja do wniesienia sprawy przeciw Cześnikowi o pobicie murarzy i oczywiście o odszkodowanie. Mur jest w utworze pewnym pretekstem. Wiadomo bowiem, że obaj sąsiedzi dążą do tego, by jeden z nich był ważniejszy i uznany za lepszego. Konflikt opiera się na błahostce, ale zaczyna także dotyczyć innych osób. Przez niego bowiem Klara i Wacław muszą ukrywać swe uczucia i mają problemy z małżeństwem. Także inni bohaterowie wciągnięci są w konflikt, mimo że nie dotyczy on bezpośrednio ich interesów. Bohaterowie Zemsty W utworze występują przede wszystkim bohaterowie zamieszkujący sąsiednie części zamku. Na pierwszej połowie zamieszkuje Cześnik Raptusiewicz. Razem z nim mieszka Dyndalski, Papkin, podopieczna Klara czy kuchmistrz Perełka. Drugą część posiadłości zajmuje Rejent Milczek i jego syn Wacław. Cześnik, jeden z dwóch głównych bohaterów utworu, to gwałtowny i awanturniczy szlachcic. Jest opiekunem Klary, swojej bratanicy, i starym kawalerem. To dobrze zbudowany mężczyzna w średnim wieku. Nie liczy się ze zdaniem Klary i jest gotowy posłużyć się nią dla osiągnięcia swoich celów. Zachowuje się prostolinijnie, ale jest mocno wybuchowy, przez co wzbudza u innych obawy. Przeciwieństwem Cześnika jest Rejent Milczek. To bohater, który w cichości i skrytości snuje intrygi. Jest szczupły i drobny. Wygląda na łagodnego, a tak naprawdę jest podstępy, zawzięty i zamknięty w sobie. Zachowuje pozory dobrego człowieka, a tak naprawdę dla osiągnięcia korzyści finansowych jest skłonny poświęcić szczęście własnego syna. Wacław, bo o nim mowa, to syn Rejenta. Jest młodym, pełnym entuzjazmu bohaterem. Walczy o związek z Klarą. Poznajemy też jego przeszłość – otóż jest dawnym adoratorem podstarzałej Podstoliny. W Zemście jednak wybiera miłość do młodej sąsiadki. Klara to z kolei podopieczna Cześnika. Mimo romantycznego charakteru związku z Wacławem, pozostaje rozsądna. Nie pozwala się wykraść, uznaje swoją zależność od Cześnika i stara się być posłuszna. Jest łagodna i ma dobre serce. Podstolina to druga bohaterka kobieca, przeciwieństwo Klary. Jest hipokrytką, która zawsze potrafi dostosować się do sytuacji. Szuka kolejnego męża, przy którego boku będzie miała zapewnione dostatnie życie. Jest nadal ładna, choć jej uroda już przekwita. Innym bohaterem drugoplanowym jest Józef Papkin. Jest to zubożały szlachcic, który dawniej prowadził hulaszczy tryb życia, przez co stracił swój majątek. Lubi się przechwalać. Jego mowa jest kwiecista, on sam uważa się za kogoś wyjątkowego i przyjmuje taką pozę. Jest interesowny – stara się zdobyć względy Cześnika, który jest od niego bardziej majętny i jest niejako jego opiekunem. Papkin gardzi ludźmi niżej położonymi. Ukazuje się nam jako bohater tchórzliwy i skupiony wyłącznie na sobie. [8reklama] Który z bohaterów był najbardziej zaślepiony zemstą? Wydaje się, że obaj bohaterowie zaangażowani w spór, są jednakowo zaślepieni zemstą. Są to oczywiście Cześnik i Rejent. Można odnieść wrażenie, że ich konflikt trwa „sam dla siebie”, bo trudno logicznie wytłumaczyć wielkość tego sporu. Chęć utarcia nosa drugiemu, stania się ważniejszym zaślepia obu bohaterów. Dodatkowo wątek miłosny, wprowadzający nowe emocje, także łączy się z walką postaci. Wykorzystują oni uczucia Wacława, Klary, a nawet Podstoliny do swoich niecnych celów. Manipulują tymi osobami, ponieważ sami są zaślepieni zemstą, co przesłania im racjonalne myślenie. Czy Zemsta może śmieszyć współczesnego czytelnika? Komedia Aleksandra Fredry bawi czytelników od wielu lat. W epoce romantyzmu, w której powstała, przełamywała pewne stereotypy. Komiczne ukazanie przywar szlachty polskiej pozwalało nabrać dystansu jej przedstawicielom. Miłość, której nieobce były porywy serca, ale także racjonalne myślenie – sprzeciwiała się przyjętemu wówczas etosowi. Można powiedzieć, że autor bawił się konwencją. Dlaczego więc i nas Zemsta dzisiaj śmieszy? Otóż jej przesłanie i komizm są uniwersalne. Historia skłóconych sąsiadów, ich zawiści i zatwardziałości z powodzeniem pasuje i do naszych czasów. Wątek skrywanej miłości, pogmatwanych historii z romansem sprzed lat – jakże to aktualne i dzisiaj! Śmianie się z wad i ułomności społeczeństwa także przystoi współczesnemu odbiorcy. Z pewnością jest bowiem łatwiejsze niż śmianie się z samych siebie… Omawiana komedia zachowuje zatem swój rozbawiający charakter także i dzisiaj. Świadczą o tym współczesne adaptacje czy ekranizacje Zemsty. Wpisana w klasyczny kanon polskiej literatury świetnie „odnajduje” się i we współczesnym świecie. Dlaczego nas śmieszy? Dlatego, że słabości i defekty natury ludzkiej pozostają takie same. Kłótnie z sąsiadami zdarzają się nadal – i to nawet nieraz w kwestiach związanych z granicami posesji! Kombinowanie, intrygi – czyż to i nie cechy współczesnych ludzi? Wyręczanie się innymi, podstępy niemające względu na uczucia innych – nie znamy tego? Aktualność utworu oraz geniusz pióra Fredry przyczyniają się do tego, że Zemsta nadal śmieszy. Śledzenie językowych zabiegów autora (komizm językowy, charakterystyczne wypowiedzi danych bohaterów) to także i dla współczesnego odbiorcy źródło radości i śmiechu. Zaskakujące sytuacje i zwroty akcji również i dziś są dla czytelnika/widza atrakcyjne. Zwłaszcza że współczesne media często raczą nas płaskimi, prymitywnymi obrazami czy scenami. Wydaje się więc, że Zemsta jeszcze długie lata będzie nas śmieszyć i bawić, przy okazji prowokując do pewnej refleksji. Refleksji nad kondycją społeczeństwa, wagą kłótni (głównie sąsiedzkich) i znaczeniem pojednania. Spis treści Córka: 1 Czary: 1 2 3 Czas: 1 2 Kobieta: 1 Marzenie: 1 Matka: 1 Ojciec: 1 Opieka: 1 Przebranie: 1 Przemiana: 1 2 Strój: 1 2 3 Święto: 1 Uroda: 1 Zabawa: 1 2 Zazdrość: 1 Kopciuszektłum. Oskar Hedemann 1Córka, Ojciec, Matka, Kobieta, ZazdrośćDawno, dawno temu… 2…był sobie pewien szlachcic, który ożenił się po raz drugi. A poślubił najdumniejszą i najbardziej wyniosłą kobietę, jaką kiedykolwiek widziano. Miała ona dwie, we wszystkim do niej podobne córki. Szlachcic ów także miał córeczkę z pierwszego małżeństwa. Była to czuła i dobra dziewczyna; dobroć tę przejęła po swojej matce, osobie najlepszej w świecie. Jeszcze nie skończyło się wesele, a już macocha zaczęła się okrutnie złościć na dziewczynkę. Nie potrafiła bowiem znieść pięknych zalet tej małej, wobec których jej własne córki wydawały się jeszcze bardziej wredne. Macocha obarczała ją więc najpodlejszymi zajęciami w domu. 3Dziewczynka musiała zmywać naczynia i czyścić schody. Sprzątała też komnaty, zarówno samej Jaśnie Pani, swej macochy, jak i jej córek. Sama spała na poddaszu, na wstrętnym słomianym sienniku, zaś jej siostry mieszkały w pokojach z parkietem, gdzie miały najmodniejsze łóżka i lustra, w których mogły się przeglądać od stóp do głów. 4Biedna dziewczyna cierpliwie znosiła wszystko i nie śmiała poskarżyć się ojcu. Pewnie by ją zbeształ[1], gdyż jego nowa żona panowała nad nim całkowicie. Kiedy dziewczyna skończyła już codzienną pracę, szła zaszyć się w kąciku, tuż, tuż przy kominku. Garnęła się jak najbliżej ciepłego ognia, aż czasem siadała w popiele. Dlatego też w tym domu przezywano ją zwykle Kocmołuszkiem. Młodsza z sióstr, która nie była tak niegodziwa jak starsza, nazywała ją Kopciuszkiem. Tymczasem Kopciuszek, chociaż marnie i biednie odziana, była stokroć piękniejsza od swych sióstr, mimo że te miały przecudowne stroje. 5Strój, Święto, ZabawaPewnego razu zdarzyło się, że syn króla wydawał bal, na który zaprosił wszystkich ważnych i szanowanych ludzi. Zaproszono więc również obydwie panienki, gdyż rodzina ta była wielce poważana w całym kraju. Czym prędzej więc obie siostry ochoczo zajęły się przymierzaniem ubrań i fryzur, w których wyglądałyby najpiękniej. Kopciuszek zaś, obarczona kolejną powinnością[2], musiała prasować ich szaty, a najgorsze było plisowanie rękawów sukienek. W domu rozmawiano tylko o tym, jak też się siostry ubiorą. 6— Ja — powiedziała starsza — włożę mój czerwony, aksamitny strój i ozdobię go na angielską modłę. 7— A ja — powiedziała młodsza — będę miała na sobie zwykłą spódnicę. Za to włożę płaszcz w złote kwiaty i diadem z diamentami, co nie ujdzie, jak sądzę, niczyjej uwadze[3]. 8Posłano po słynną modniarkę[4], żeby uszyła czepeczki z podwójną falbanką. Kazano też zakupić mankiety u znanej koronczarki[5]. Siostry wezwały Kopciuszka, aby zapytać ją o radę, gdyż wiedziano, że dziewczyna ma doskonały gust. Kopciuszek doradzała najlepiej jak mogła. Nawet zaproponowała, że ułoży im włosy, na co siostry chętnie się zgodziły. Gdy się tym zajęła, rzekły do niej: 9— Kopciuszku, a może i ty zechciałabyś pójść na bal? 10— Moje panie, pytając o to, wyśmiewacie się tylko ze mnie, niestety. Wiem przecież dobrze, że nie dla mnie ten bal. 11— No tak, masz rację. Wszyscy by się śmiali, gdyby ujrzeli, że Kocmołuch wybiera się na bal. 12Za takie słowa każdy, ale to każdy uczesałby je krzywo. Jednak nie Kopciuszek. Ona miała dobre serce, więc ułożyła im włosy pięknie i gładko. 13Przez prawie dwa dni nic nie jadły, tak były przepełnione radością. Aby zwęzić im talię, zaciskano tak mocno tasiemki gorsetów[6], że zerwano ich ze dwanaście. A córki macochy wciąż przeglądały się w lustrze. 14Marzenie, Czary, PrzemianaAż wreszcie nastał szczęśliwy dzień; panienki wyruszyły na bal, a Kopciuszek śledziła je wzrokiem tak długo, jak tylko mogła. Kiedy już znikły jej z oczu, zaczęła płakać. Widząc, jak Kopciuszek płacze, jej chrzestna matka zapytała, co jej dolega. 15— Tak bardzo bym chciała… Tak bardzo bym chciała… — i Kopciuszek zanosiła się takim płaczem, że nie mogła dokończyć zdania. 16Matka chrzestna, która była też wróżką, zapytała wtedy: 17— Pewnie bardzo chciałabyś pójść na bal, prawda? 18— Tak, ale niestety… — westchnęła Kopciuszek. 19— A czy będziesz grzeczną dziewczynką? — zapytała matka chrzestna. — Jeśli tak, sprawię, że się na nim znajdziesz. 20Zaprowadziła Kopciuszka do jej pokoju i powiedziała: 21— Idź teraz do ogrodu i przynieś mi dynię. 22Kopciuszek pobiegła natychmiast wybrać najładniejszą z dyń i przyniosła ją swojej matce chrzestnej. Nie wiedziała jednak zupełnie, w jaki sposób ta dynia pomoże jej pójść na bal. Matka chrzestna wydrążyła dynię, zostawiając tylko skórkę, po czym dotknęła ją różdżką. Wtedy dynia natychmiast przemieniła się w piękną, złotą karocę. Potem wróżka zajrzała do zastawionej przez siebie pułapki na myszy. Znalazła w niej sześć żywych zwierzątek. Poleciła Kopciuszkowi, by ta podniosła drzwi pułapki i każdą myszkę, która z niej wychodziła, dotykała delikatnie swą różdżką. Wówczas mysz zamieniała się w pięknego rumaka. Tak powstał wspaniały zaprzęg złożony z sześciu rączych koni o niezwykłym, mysioszarym umaszczeniu[7]. 23Kiedy zaś wróżka zastanawiała się, skąd wziąć stangreta[8], Kopciuszek odezwała się: 24— Zobaczę, czy w tej drugiej pułapce nie ma aby jakiegoś szczura. Mogłybyśmy z niego zrobić stangreta. 25— Masz rację — powiedziała matka chrzestna. — Idź i zobacz. 26Kopciuszek przyniosła zatem pułapkę, w której miotały się trzy duże szczury. Wróżka wybrała z nich jednego, wyróżniającego się długim, dostojnym zarostem. Kiedy dotknęła go różdżką, wnet zamienił się w grubego stangreta. A wąsy jego należały do najpiękniejszych, jakie kiedykolwiek widziano. 27Wtedy wróżka rzekła do dziewczyny: 28— Idź do ogrodu, a tam, za konewką, znajdziesz sześć jaszczurek; przynieś mi je. 29Ledwie Kopciuszek przyniosła jaszczurki, wróżka od razu zamieniła je w sześciu paziów, którzy natychmiast w swoich wielobarwnych liberiach[9] dosiedli koni za karocą i stanęli za nią tak dostojnie, jakby przez całe życie nie robili nic innego. 30Wtedy wróżka rzekła do Kopciuszka: 31— No, teraz już wiesz, jak pojedziesz na bal. Cieszysz się? 32— Owszem, tak, ale jakże mam pójść na bal w moim lichym ubraniu? 33Wróżka dotknęła ją tylko swą czarodziejską różdżką, a w jednej chwili ubranie Kopciuszka zamieniło się w suknię ze złota i srebra, całą lśniącą od klejnotów. Potem dała jej parę szklanych[10], najładniejszych na świecie pantofelków. Czary, CzasGdy Kopciuszek pięknie przystrojona wsiadła już do powozu, matka chrzestna ostrzegła ją, by w żadnym razie nie wracała po północy. Powiedziała jej, że jeśli zostanie na balu choć przez chwilę dłużej, jej powóz zamieni się na powrót w dynię, konie w myszy, lokaje w jaszczurki, a jej stare ubranie powróci do dawnej postaci. Dziewczyna obiecała swej chrzestnej matce, że nie zapomni opuścić balu, nim nastanie północ. Wyruszyła zatem na bal, nie posiadając się[11] z radości. 34Królewicz, którego powiadomiono, że właśnie przybyła wielka księżniczka, której nikt z obecnych nie znał, pobiegł ją powitać. Podał jej rękę, gdy wysiadała z powozu, i zaprowadził do sali, gdzie zgromadzili się wszyscy goście. UrodaGdy weszła do sali balowej, nagle zapadła głęboka cisza, tańce ustały, skrzypce grać przestały. Wszyscy zapatrzyli się na nieznaną nikomu pannę o wspaniałej urodzie. Zewsząd dochodził jedynie pełen podziwu szmer: „Ach, jakże ona jest piękna!”. Nawet sam król, w podeszłym już przecież wieku, nieustannie na nią patrzył i mówił cicho do królowej, że dawno nie widział tak uroczej osoby. Wszystkie panie chciały przyjrzeć się z bliska jej włosom i szatom, aby następnego dnia mieć podobne, jeśli tylko uda im się znaleźć równie wyszukane tkaniny i wystarczająco zręcznych rzemieślników. 35Królewicz posadził ją na honorowym miejscu, a potem zaprosił do tańca. Tańczyła z tak nieopisaną gracją[12], że wprawiło to wszystkich w jeszcze większy podziw. Przyniesiono wykwintny posiłek. Ale królewicz nie tknął go nawet, tak bardzo był bowiem oczarowany widokiem Kopciuszka. Ona tymczasem poszła usiąść ze swymi siostrami. Rozmawiała z nimi, zasypując je tysiącem uprzejmości, dzieliła się też pomarańczami i cytrynami, którymi poczęstował ją królewicz. Siostry bardzo to wszystko dziwiło, gdyż zupełnie jej nie poznały. Kiedy tak ze sobą gawędziły, Kopciuszek usłyszała, jak zegar wybija za kwadrans[13] dwunastą. Natychmiast więc z szacunkiem pokłoniła się wdzięcznie towarzystwu i oddaliła się tak szybko, jak mogła. 36Po powrocie do domu udała się do swej matki chrzestnej i podziękowawszy jej, powiedziała, że następnego dnia chciałaby znów pójść na bal, ponieważ królewicz bardzo ją o to prosił. Gdy zajęta była opisywaniem matce chrzestnej tego wszystkiego, co wydarzyło się na balu, dwie siostry załomotały do drzwi. Kopciuszek pobiegła im otworzyć. 37— Jakże długo was w domu nie było! — powiedziała do nich, ziewając, przecierając oczy i przeciągając się tak, jakby dopiero co się obudziła. A przecież, odkąd się rozstały, ani przez chwilę wcale nie chciało się jej spać! 38— Ach, gdybyś przyszła na bal — powiedziała jedna z sióstr — nie nudziłabyś się: była tam najwspanialsza z księżniczek, najpiękniejsza, jaką kiedykolwiek widziano; wyświadczyła nam tysiąc uprzejmości, dała nam też pomarańcze i cytryny. 39Kopciuszek, z trudem powstrzymując śmiech, zapytała siostry o imię księżniczki. One zaś odpowiedziały, że imię tajemniczej księżniczki nie jest nikomu znane i że królewicz bardzo tego żałuje, i że dałby wszystko na świecie, aby dowiedzieć się, kim ona jest. Kopciuszek uśmiechnęła się i powiedziała do nich: 40— Czy jest aż tak piękna? Mój Boże, jakże jesteście szczęśliwe! A czy ja nie mogłabym jej zobaczyć? Panienko Trajkotko, proszę mi pożyczyć swój strój w kolorze żółtym, który nosi panienka na co dzień. 41— Jakże to? — odparła siostra Trajkotka. — Jeszcze czego! Pożyczać strój tak szpetnemu Kopciuchowi? Chyba bym na głowę upadła! 42Kopciuszek jednak spodziewała się tej odmowy i w sercu cieszyła się z niej. Prawdę mówiąc, znalazłaby się w sporym kłopocie, gdyby siostra zechciała jednak pożyczyć jej swoją suknię. 43Zabawa, Czas, Czary, StrójNastępnego dnia obie siostry znowu poszły na bal, a wraz z nimi Kopciuszek, lecz tym razem jeszcze piękniej przystrojona niż za pierwszym razem. Królewicz nie odstępował jej na krok i wciąż mówił do niej czułe słówka. Młoda dama nie nudziła się wcale i zapomniała, co nakazała jej chrzestna matka. Nagle, na dźwięk pierwszego uderzenia zegara zrozumiała, że to bije północ, choć przed chwilą myślała, że jest nie później niż jedenasta. Natychmiast więc wstała i pomknęła lekko jak sarna. Królewicz pobiegł za nią, lecz nie udało mu się jej złapać. Ona zaś zgubiła jeden ze swych szklanych pantofelków, który królewicz podniósł ostrożnie z ziemi. 44Kopciuszek przybyła do domu mocno zdyszana, bez karocy, bez lokajów, w lichym ubraniu. Z całej niedawnej wspaniałości nie pozostało nic prócz jednego pantofelka, takiego samego jak ten, który zgubiła na balu. Pytano stojących przy bramie strażników, czy nie widzieli wychodzącej z pałacu księżniczki. Oni jednak odpowiedzieli, że nie widzieli nikogo prócz młodej dziewczyny, bardzo nędznie ubranej, wyglądającej raczej na chłopkę niż na szlachetną panienkę. 45Kiedy jej dwie siostry wróciły z balu, Kopciuszek zapytała, czy dobrze się bawiły i czy była tam znowu ta sama urocza dama, co poprzednio. Powiedziały jej, że tak, ale że Strój, Przebranie, Przemianauciekła, kiedy nastała północ, i to tak szybko, że zgubiła jeden ze swych szklanych, najpiękniejszych na świecie, pantofelków. Powiedziały jej też, że królewicz podniósł go i wpatrywał się weń przez całą resztę balu. Z pewnością jest bardzo zakochany w pięknej osobie, do której ów pantofelek należał. 46Nie skłamały, bowiem kilka dni później królewicz kazał ogłosić, zwołując wszystkich odgłosem trąbki, że poślubi tę, której stópka pasować będzie do pantofelka. Zaczęto go więc przymierzać księżniczkom, potem księżnym i pannom z całego dworu, na próżno jednak. Zaniesiono go także dwóm siostrom, które robiły wszystko, aby włożyć stopę do pantofelka, ale żadna z nich nie była w stanie tego zrobić. 47Kopciuszek, która przyglądała się ich usiłowaniom i rozpoznała swój pantofelek, roześmiała się i powiedziała: 48— A może i ja zobaczę, czy będzie na mnie pasował? 49Siostry parsknęły śmiechem i zaczęły z niej kpić. Lecz szlachcic, który przymierzał pannom ów pantofelek, przyjrzał się bacznie Kopciuszkowi. Widząc zaś, że jest ona bardzo piękną panienką, powiedział: 50— Słusznie, tak trzeba! Mam rozkaz dać do przymierzenia pantofelek każdej dziewczynie. 51Kazał Kopciuszkowi usiąść, a już po chwili ujrzał, podstawiając do jej małej stópki pantofelek, że wsuwa się bez trudu i pasuje jak ulał. Zdumienie obu sióstr było ogromne, lecz stało się jeszcze większe, gdy Kopciuszek wyciągnęła z kieszeni drugi mały pantofelek i włożyła go na swą drugą stopę. Wtedy pojawiła się chrzestna matka Kopciuszka, która, dotknąwszy różdżką jej ubrania, uczyniła je piękniejszym od wszystkich innych strojów. 52Wówczas dopiero obie siostry rozpoznały w Kopciuszku ową piękną pannę, którą widziały na balu. Rzuciły się do jej stóp, aby prosić o przebaczenie za wszystkie krzywdy, które jej wyrządziły. Kopciuszek kazała im wstać z kolan. Potem ucałowała je i oświadczyła, że wybacza im z całego serca i prosi tylko, aby od teraz zawsze ją kochały. 53Zaprowadzono ją do królewicza ubraną w te same przepiękne szaty: on zaś odkrył, że jest jeszcze urodziwsza, niż mu się wcześniej wydawało. Kilka dni później poślubił ją. Kopciuszek, która była równie dobra, jak piękna, pozwoliła swym dwóm siostrom zamieszkać w pałacu. Jeszcze tego samego dnia wydała je również za mąż za dwóch dostojnych dworzan królewskich. Morał „Bezcennym skarbem jest piękno kobiety, 55Ono nikomu znudzić się nie zdoła; Powab i urok to jednak zalety Prawdziwie cenne, warte więcej zgoła” — Mówiła matka chrzestna do Kopciuszka. Dzięki tym radom, strojna w czar wrodzony 60Królową stała się biedna dziewuszka. (Z historii morał ten jest wywiedziony). Nadobne Panie, nie koafiur[14] czarem Ani kosztowną suknią serca się zdobywa, Wdzięk bowiem najcenniejszym wróżek darem: 65Z nim masz, co zechcesz — bezeń[15] na wszem zbywa[16]. Inny morał OpiekaDowcip, odwagę mieć, rozsądek, a jeszcze Przy tym w familii[17] zrodzić się najlepszej, Talentów moc posiadać z łaski Nieba — Zalety wielkie to bez wątpliwości; 70Lecz choćby nawet człek je miał, to przecie Aby pomyślny los zapewnić sobie w świecie, Być docenionym, wielce mu potrzeba Chrzestnych ojców lub matek rady i miłości.

lektura ktora pasuje do wszystkiego